I--- Od Absolutyzmu Do Republiki Sprawdzian |link| Jun 2026

## 4. Powstanie Stanów Zjednoczonych (Narodziny nowoczesnej republiki)

Rozwój szkolnictwa, laicyzacja państwa, zniesienie tortur, budowa potężnej armii narodowej.

– pogląd oświeceniowy uznający, że Bóg stworzył świat, ale nie ingeruje w jego dalsze losy. Ateizm – całkowite odrzucenie wiary w istnienie Boga.

: 1685 r. – unieważnienie edyktu nantejskiego , co zmusiło hugenotów (francuskich protestantów) do opuszczenia kraju. 2. Monarchia parlamentarna w Anglii

Louis XIV ( "L'état, c'est moi" – I am the state). i--- Od Absolutyzmu Do Republiki Sprawdzian

Oto kompleksowe zestawienie zagadnień, które najczęściej pojawiają się na testach (m.in. wydawnictwa Nowa Era ). 1. Monarchia absolutna we Francji

* Kardynał Richelieu (twórca podwalin absolutyzmu, osłabił pozycję hugenotów i arystokracji), Kardynał Mazarin, Ludwik XIV („Król Słońce”).* Zasada władzy: Słynne przypisywane Ludwikowi XIV zdanie: „Państwo to ja” (L'État, c'est moi). Władza króla pochodziła rzekomo od Boga i przed nikim na ziemi nie ponosił on odpowiedzialności.* Główne cechy systemu: * Likwidacja Stanów Generalnych (francuskiego parlamentu), które nie były zwoływane od 1614 do 1789 roku.* Rozbudowana, centralna biurokracja (urzędnicy zależni wyłącznie od króla).* Wersal jako centrum władzy i narzędzie kontroli nad szlachtą.* Zniesienie Edyktu Nantejskiego (1685 r.) – utrata wolności religijnej przez hugenotów (kalwinistów) i ich masowa emigracja.* Merkantylizm: Gospodarczy fundament absolutyzmu, którego twórcą we Francji był Jean-Baptiste Colbert (colbertynizm). Zakładał on, że bogactwo kraju zależy od ilości zgromadzonych kruszców. Wspierano eksport własnych towarów, ograniczano import poprzez wysokie cła i rozwijano rodzimą manufakturę.

: Dokument, który ograniczył władzę króla na rzecz parlamentu, tworząc monarchię parlamentarną . 💡 3. Oświecenie i Absolutyzm Oświecony

: Focuses on "The Age of Reason," introducing the principle of separation of powers (proposed by Monteskiusz/Montesquieu) and critical thinking against absolute rule. Ateizm – całkowite odrzucenie wiary w istnienie Boga

between absolute monarchy and enlightened absolutism.

Materiał do rozszerzenia (propozycje tematów do pracy domowej)

Francuscy protestanci, którzy w 1685 roku, po odwołaniu Edyktu nantejskiego, stracili wolność wyznania i masowo emigrowali, co osłabiło gospodarkę Francji.

Key examples of enlightened absolutist monarchs include: and Russia as enlightened absolutist states

* Spór o władzę i podatki między królami z dynastii Stuartów (Jakub I, Karol I) a parlamentem. Dodatkowym tłem były napięcia religijne między anglikanami a purytanami.* Wojna domowa (1642–1651): Podział na rojalistów (zwolenników króla) i okrągłogłowych (zwolenników parlamentu). Na czele armii parlamentu (Armia Nowego Wzoru) stanął Oliver Cromwell.* Anglia republiką: W 1649 roku król Karol I Stuart został ścięty, a Anglię ogłoszono republiką. Wkrótce Cromwell przejął pełnię władzy jako Lord Protector, wprowadzając dyktaturę wojskową.* Chwalebna rewolucja (1688 r.): Po śmierci Cromwella przywrócono monarchię (restauracja Stuartów), jednak Jakub II ponownie dążył do absolutyzmu. Został bezkrwawo odsunięty od władzy na rzecz Wilhelma Orańskiego.* Deklaracja praw (Bill of Rights, 1689 r.): Dokument ten ostatecznie ograniczył władzę monarchy na rzecz parlamentu. Anglia stała się monarchią parlamentarną (król panuje, ale nie rządzi). ## 3. Oświecenie i absolutyzm oświecony

Konflikt Karola I Stuarta z parlamentem zakończył się egzekucją króla w 1649 roku i ogłoszeniem Anglii republiką.

Answers:

: The rise of Prussia, Austria, and Russia as enlightened absolutist states, as well as the American Revolutionary War and the 1776 Declaration of Independence. Key Terms & Dates to Remember

Europeizacja obyczajów, brutalna centralizacja, reformy wojskowe, budowa nowej stolicy – Petersburga, podporządkowanie cerkwi caratowi.